Verslag Industriedag 2009

Verslag Industriedag 2009

Op 5 november werd de jaarlijkse industriedag gehouden op het FOM-Instituut voor Plasmafysica Rijnhuizen. De 65 aanwezigen vertegenwoordigden ruim veertig bedrijven en instellingen.

Dagvoorzitter Paul te Riele opende de bijeenkomst. Hij benadrukte de huidige platformrol van ITER-NL en de drie belangrijke elementen waaruit deze rol bestaat: hoogwaardige wetenschappelijke kennis bijdragen aan ITER, innovatieve bedrijven positioneren voor ITER opdrachten en het verzorgen van politieke en overheidsondersteuning. Hij nodigde de aanwezigen heel nadrukkelijk uit om suggesties te geven over de ITER-NL aanpak.

Tony Donné lichtte de status van ITER-NL en de resultaten behaald in de afgelopen drie jaar toe. Hij liet zien dat binnen ITER-NL1 (2007-2009) zowel de wetenschappelijke als industriële doelstellingen zijn behaald. De verwachte Nederlandse omzet via de industriële opdrachten uit ITER en F4E bedraagt op dit moment zo'n 60 miljoen euro. Verder lichtte Tony Donné ook de funding situatie voor de ontwikkeling van ITER instrumentatie toe. Hiervoor stelt F4E zogenaamde grant contracts beschikbaar die met name voor de kennisinstellingen interessant zijn vanwege de vergoeding van slechts 40% van de uurtarieven. We verwachten dat bedrijven hierin minder geïnteresseerd zijn vanwege de hoge eigen bijdrage. Deze contracten worden vanaf volgend jaar verwacht. Op iets langere termijn zullen er contracten komen voor de bouw van de instrumentatie door de industrie, die wel 100% betaald zullen worden.

Bart Snijders vertelde over de resultaten op het gebied van plasmadiagnostiek (Upper Port Viewer). Hierbij gaat het om het meten van gegevens van het plasma. Hiervoor levert de Nederlandse industrie een belangrijke bijdrage aan het ontwerp van een prototype spectrometer die voldoet aan de speciale eisen van ITER. Belangrijke aspecten zijn de optomechanica en de software voor de analyse van de gemeten data, ten behoeve van het wetenschappelijk onderzoek dat we met deze spectrometer voorzien op Textor en JET. Een wereldprimeur was de eerste uit molybdeen ‘éénkristal’ gemaakte holle spiegel. ITER-NL heeft inmiddels, samen met het Forschungszentrum Jülich (D) een leidende rol in het internationale consortium CXRS (Charge Exchange Recombination Spectroscopy) voor de verdere ontwikkeling van de plasmadiagnostiek voor ITER.

Marco de Baar gaf een presentatie over de resultaten op het gebied van plasmaverhitting (Upper Port Launcher). Voor de werking, het onderhoud en de veiligheid van ITER is Remote Handling nodig. Deze vind plaats in een speciale, niet door mensen te betreden onderhoudsruimte, de ‘Hot Cell’. Aangezien ITER in alle dimensies twee keer groter is dan JET gaat deze Remote handling plaatsvinden op een schaal die nog nooit eerder is toegepast. Virtual Reality toepassingen die door ITER-NL in samenspraak met het Nederlandse bedrijfsleven worden ontwikkeld geven de mogelijkheid om allerhande onderhoudsscenario’s te testen. Deze mogelijkheid is uiterst interessant voor de ITER organisatie en F4E, maar ook voor andere teams voor ITER. Daarom wil ITER-NL enerzijds onderdeel uit blijven maken van het ECHULA consortium waarbij men zich met name richt op Upper Port Plug en anderzijds een belangrijke rol gaan spelen op het gebied van meer generieke voor ITER.

Toon Verhoeven, de Industrial Liaison Officer, gaf een overzicht van de komende tender-acties en hij liet zien waar het bedrijfsleven informatie over ‘calls for tender’, eisen, procedures en de benodigde kwalificaties voor deelname aan ITER kan vinden. Zijn presentatie bevat tal van links naar voor Nederlandse industrie relevante websites.

De toehoorders gaven Toon Verhoeven enige vragen mee voor het aanstaande ILO overleg van 6 november. Een aantal van de vragen ging over de lopende tenderacties betreffende de gebouwen en het vacuümvat. Ook werd ingegaan op de door de ILO gepresenteerde acties betreffende de Neutrale Bundel Testfaciliteit die in Padua, Italië gebouwd zal worden. Hiervoor zullen naar verwachting al in 2010 de eerste tender-acties uitkomen. Op de komende FusionTech expo, op 25-27 november 2009 in Milaan worden hierover ongetwijfeld veel details bekend. Namens ITER-NL gaan Bouke Jonker van NRG en Toon Verhoeven daar middels de bekende ITER-NL stand het Nederlandse bedrijfsleven vertegenwoordigen. We houden u verder op de hoogte.

Renée Pohlmann begon met een overzicht van de vele internationale business meetings en andere exposities waar ITER-NL het Nederlandse bedrijfsleven heeft ondersteund en vertegenwoordigd. In 2008 organiseerde ITER-NL een succesvolle economische missie naar Cadarache met de Minister van Economische Zaken, Maria van der Hoeven. Dit leidde in 2009 tot een retourmissie van Franse bedrijven naar Nieuwegein met het recordaantal van 110 business-to-business gesprekken tussen Franse en Nederlandse bedrijven. De Franse bedrijven zijn heel expliciet op zoek naar competente hulp, en Nederlandse bedrijven kunnen daarbij zeker iets betekenen. Verder lichtte Renée toe wat er naar verwachting in de komende jaren voor de ondersteuning van de Nederlandse bedrijven wordt opgepakt vanuit ITER-NL. Voorts meldde ze dat ITER-NL tot nu toe tien technologieontwikkelingsprojecten voor bedrijven heeft gesubsidieerd. Als respons op de laatste call zijn er op 30 oktober nog 10 voorstellen voor nieuwe technologieontwikkelingsprojecten binnengekomen, waarbij het beschikbare budget met bijna een factor 4 is overschreden. Vanwege de noodzakelijke aanpassingen van het ITER-NL programma zullen subsidies voor technologieontwikkelingtrajecten in de komende periode niet meer aan de orde zijn.

Programmadirecteur Peter Verhoeff vertelde hoe, uitgaande van de beperkte middelen en de richtlijnen die zijn meegegeven in het Commissie van Wijzen advies, het ITER-NL2 programma ingevuld gaat worden. Hij lichtte daarbij de strategische keuze die ITER-NL gemaakt heeft bij het indienen van het ITER-NL2 plan toe, namelijk breedte en vernieuwende elementen. Dit zijn aspecten waarvan ITER-NL dacht dat ze naast de selectieve continuïteit ook belangrijk waren voor toekenning van vervolgsubsidie. Hij vertelde ook dat ITER-NL ernaar streeft in de toekomst een bepaalde mate van informatie en tenderondersteuning te kunnen blijven geven. Verder wil ITER-NL de lokale vertegenwoordiging bij ITER Cadarache behouden. Tevens wil ITER-NL de Industrial Liason Officer functie behouden en vertegenwoordiging op de belangrijkste exposities en conferenties blijven verzorgen. Voor deze taken wordt na overleg met OCW ongeveer 10% (700.000 euro) van de totale FES subsidie geoormerkt. Uiteindelijk zal de Commissie van Wijzen dit moeten accorderen – er komt immers een nulmeting van het programma.

Linda van Duivenbode, Beleidsmedewerker bij het Ministerie van Economische Zaken, gaf een overzicht van het EZ Instrumentarium, ofwel subsidiemogelijkheden, kredieten enz. die het ministerie aan bedrijven biedt. Bedrijven kunnen hiervoor ook de Technische Wetenschappelijke Attachees (TWA's) benaderen. Zij wees de bedrijven op de mogelijkheid om via Senter Novem hulp op maat te krijgen. Na afloop deelde zij het boekje ‘EZ instrumentarium Aanbod regelingen en subsidies voor ondernemers’ en de brochure ‘Ondernemen in crisistijd’ uit.

Piet van Otterloo van Dutch Scientific stelde voor dat geïnteresseerde bedrijven en ITER-NL aan een aanpalend 2getthere programma werken. Hij gaf aan al geruime tijd met het verkrijgen van deze subsidie en steun bezig te zijn. 2getthere is een overheidsprogramma dat een groep bedrijven ondersteuning kan bieden bij internationale activiteiten.

Een plezierige melding werd gedaan door Michael Koot van Heeze Mechanics, die aangaf een aanvraag van een Amerikaans bedrijf te hebben gekregen, mede naar aanleiding van het bezoek dat hij gebracht heeft samen met Toon Verhoeven aan General Atomics. Een goed stuk spin-off van ITER-NL ondersteuning en middelen.

Jaap van der Laan van NRG lichtte toe dat ITER-NL van plan is, mogelijk nog dit jaar, een workshop te organiseren op het gebied van ‘Qualification for Manufacture and Supply of Nuclear Components for ITER’. Inlichtingen en aanmeldingen kunt u richten aan Jaap van der Laan of Renée Pohlmann.

De industriedag eindigde met een discussie onder leiding van Michiel Houkema van de Executive Board van ITER-NL gevolgd, door veel netwerken gedurende de borrel en het buffet.

De presentaties van de industriedag:

Status van het ITER-NL programma

Tony Donné, Executive Board ITER-NL

Resultaat en vooruitblik UPV (Upper Port Viewer) werkpakket

Bart Snijders, leider UPV werkpakket

Resultaat en vooruitblik UPL (Upper Port Launcher) werkpakket

Marco de Baar, leider UPL werkpakket

Resultaat en vooruitblik Industrie werkpakket

Renée Pohlmann, leider Industriewerkpakket

Aankomende procurements

Toon Verhoeven, ITER Industrial Liaison Officer

Het vervolg van ITER-NL