reisverslag van MIIFED en andere bijeenkomsten betreffende ITER in december 2013.

zaterdag, 29 maart, 2014

MIIFED, Monaco ITER International Fusion Energy Days; 2-4 december 2013

F4E-ILO, Model contract breefing, Monaco; 3 december 2013

ILO-meeting, Aix-en-Provence; 5 december 2013

ITER-IO-ILO meeting; 6 december 2013

ILO-meeting, Barcelona; 17 december 2013

F4E-ILO meeting, Barcelona; 18 december 2013

 

Ondanks mooie woorden van de prins van Monaco en de ITER-directeur Motojima was er toch volop ongerustheid in de wandelgangen van MIIFED. Langzamerhand wordt duidelijk dat het tijdschema 2 à 3 jaar gaat uitlopen ten opzichte van de nog steeds officieel genoemde datum van 2020. Grote vertragingen zijn er o.a. bij de TF en PF magneten, het vacuümvat en de gebouwen.

 

Ook is er een negatief Amerikaans rapport verschenen over de organisatiestructuur van ITER-IO. Vele aanbevelingen worden door de ILO's volop gesteund. De mogelijkheid dat dit rapport tot een negatieve publieke opinie aanleiding kan geven heeft er o.a. toe geleid dat het IBF, ITER Business Forum, wat van 29-30 april 2014 bij JET georganiseerd zou worden door de Britse ILO Dan Mistry, voorlopig even in de ijskast is gezet.

 

De belangrijkste gebeurtenis in 2013 voor (o.a.) het Nederlandse bedrijfsleven is de nieuwe Industrial Policy van F4E. Deze policy is in alle opzichten een verbetering ten opzichte van wat er eerst was. Hoewel normaal gesproken de Governing Board en ExCo de belangrijkste rol hierin spelen was er nu toch een zeer belangrijke rol weggelegd voor het ILO netwerk. De ExCo was op 5 december 2013 akkoord gegaan onder de voorwaarde dat de ILO's ook akkoord zouden gaan. Op 18 december 2013 hebben de ILO's het groene licht gegeven aan de nieuwe Industrial Policy. Dit is een afsluiting van een periode van intense bemoeienis van de ILO's hiermee. Het begon toen (op mijn initiatief) een klein gezelschap ILO's de (toen net aangetreden) nieuwe directeur Henrik Bindslev hadden uitgenodigd om over de problemen te praten die (kleine) bedrijven ondervinden met de tenderacties van F4E. Er waren een aantal ILO-vergaderingen mee gemoeid, waaronder ook een meerdaagse bijeenkomst in april waarbij ook alle mensen van de procurement en business intelligence afdeling van F4E en de alle af delingshoofden waren uitgenodigd.

 

De nieuwe Industrial Policy is ook van groot belang voor het Nederlandse bedrijfsleven, omdat er een aantal voorwaarden voor MKB'ers flink zijn verbeterd, hieronder een kort overzicht van de belangrijkste wijzigingen:

  1. Geef  financiële compensatie voor het prepareren van  tenders in een competitive dialogue procedure en voor  calls for tender die zijn gecancelled door F4E. (Deze regel is o.a. op mijn aandringen tot stand gekomen. Toen het Nederlandse bedrijf Montair samen met het Spaanse Iberdrola hadden aangeboden voor de blanket manifold hadden ze veel geld geïnvesteerd en werd de procedure stopgezet vanwege tekort op het budget)

 

  1. Minder liabilities en garanties. Vooral het tot grote problemen leidende "unlimited liability" is nu van de baan, nu is het maximaal de contractwaarde of zelfs lager.

 

  1. Verminder de financiële hinderpalen, vooral bij kleine contracten. (dit is van groot belang voor de -in het algemeen- kleine Nederlandse bedrijven)

 

  1. Biedt bedrijven exclusieve rechten om IP (Intellectual Property) op te bouwen buiten fusie en niet-exlusieve rechten binnen de fusiewereld.

 

  1. Maak gestandaardiseerde tender documentatie, model contracts en selectie criteria voor contracten tot 10 miljoen Euro.

 

  1. Neem specifieke maatregelen in het voordeel van het MKB, zoals informatiedagen speciaal om MKBs te koppelen aan grote bedrijven die als prime willen optreden.

De volledige lijst zet ik binnenkort op de website iter-nl.nl

 

MIIFED

Tijdens de persconferentie op dinsdag was er ook een presentatie van Marcel Oud van 3D MetalForming. Hij liet zien dat het vroegere Exploform een grote spin-off heeft van het werk dat in het verleden in opdracht van ITER-NL was verricht. Het bedrijf heeft een zo grote opdracht van Airbus weten binnen te slepen dat speciaal daarvoor een compleet nieuwe fabriek is gebouwd en onlangs in gebruik is genomen. Later vertelde hij dat nog veel grotere opdrachten als spin-off zijn binnengekomen.

 

Het bedrijf Mat-Tech uit het Nederlandse Son had een interessante posterpresentatie. Het bedrijf kende ik nog niet maar de directeur, Mo Biglari vertelde dat hij zo enthousiast was geworden na mijn presentatie op de BigScience industriedag op 10 oktober 2013 in Woerden dat hij zich onmiddellijk had aangemeld voor MIIFED. Mat-tech is gespecialiseerd in materialenonderzoek, wellicht ook interessant voor Magnum. Ook een bijdrage van de Nederlander Emile de Rijk van het kleine Zwitserse bedrijfje Swissto12 over het produceren van golfpijponderdelen met behulp van gestapelde ringen.

 

De Koreaanse DA (Domestic Agency) directeur KiJung Jung gaat een IBF organiseren in Korea van 2 tot 4 juli 2014 waarbij ook de andere Aziatische ITER-partners volop betrokken zullen worden. Hij belegde op MIIFED een bijeenkomst met de ILO's om ook vooral de ILO's op te roepen om hier aan deel te nemen.

 

Maria van de Hoeven, voormalig minister en ook deelneemster aan de ITER-NL missie naar ITER in Cadarache een aantal jaren geleden was een van de belangrijkste sprekers, nu in haar rol van IEA directeur. Veel positieve woorden voor haar goede presentatie waarin ze ook duidelijk liet zien hoe snel het energiegebruik toeneemt in de Aziatische wereld.

 

Volop aandacht voor CS, de supergeleidende Central Solenoids, de spoelen waarvan nu iedereen weer overtuigd is dat ze goed zullen werken. De grote bijdrage die de groep van Arend Nijhuis van de Universiteit Twente hier aan geleverd heeft werd helaas niet (publiekelijk) genoemd. Twente heeft er wel volop goede contracten mee weten binnen te slepen, zowel van F4E als van ITER-IO.

 

Ook was er een stand van de ILO's met ook de ITER-NL banner en een speciale uitgave van de Nederlandse BigScience bedrijvenbrochure .

 

ITER-IO-ILO meeting

Nu de industriële participatie bij F4E zo veel beter georganiseerd is dan een jaar geleden dringt het besef bij ITER-IO door dat het hier ook beter aangepakt moet worden. Het gevolg is dat nu ook ITER-IO veel meer de (Europese) ILO's en daarmee het Europese bedrijfsleven wil betrekken bij haar beleid.

Een eerste bewijs hiervan was het ongekend hoge aantal ITER-directeuren (DDG's, Deputy Director Generals) die aan onze vergadering  deelnamen: Rem Haange, Carlos Alejaldre, Sergio Orlandi en Joo Shik Bak.

Eén van de onderwerpen was de limiet van 500 €/dag voor inhuur. De ILO's zijn van mening dat daarvoor géén goede ingenieurs ingehuurd kunnen worden. Tot onze verbazing waren de DDG's het daarmee eens. Dit is ook een van de punten die onlangs ook Marco Klitsie namens van Halteren in zijn brandbrief naar voren bracht.

 

Een ander punt was het gebrek aan communicatie. Dit punt werd ook met nadruk genoemd in het eerder aangehaalde Amerikaanse rapport. Bedrijven klagen er over dat er te weinig duidelijkheid is over het verloop van procedures, over het aantal kandidaten na een Call for Nomination en over de tijdschema´s van lopende tenderacties.

 

Ook had ik al van Francoise Flament, de groepsleider van ITER-IO procurement

begrepen op de cocktail party die ik samen met de Nederlandse ambassade, de Nederlandse consul in Barcelona en de directeur van het NBSO, Netherlands Business Support Office in Barcelona had georganiseerd, dat ze deze problemen serieus zou gaan nemen. Hier werd uitvoerig gesproken over de problemen die ook het Nederlandse bedrijf KIN Machinebouw ondervindt bij de tenderactie betreffende in-vessel maintenance betreffende gebrek aan duidelijkheid over timing en concurrentie.

 

Overigens is er een duidelijke verbetering gaande, die zich vooral uit in de goede, nieuwe website http://www.iter.org/org/team/adm/proc/overview Het commentaar van de ILO´s zal verder worden verwerkt. Men is er zich duidelijk van bewust dat de standpunten van de ILO´s ook in het belang zijn van IO, omdat ze dan ook betere bedrijven weten aan te trekken om ITER op te bouwen. Verder streven ze er naar om ook een regulier overleg met de (Europese) ILO´s tot stand te brengen. De eerstvolgende bijeenkomst is gepland op 26 maart 2014.

 

F4E-ILO meeting

 

Directeur Henrik Bindslev vertelde over de recente ITER Council meeting: het komen tot een `realistic` tijdschema is van groot belang. De grote vertraging wordt vooral veroorzaakt door het tokamakgebouw, maar ook het vacuüm vat (door oppervlakte scheurtjes) en de TF spoelen hebben grote vertragingen. Niet alleen Europese onderdelen maar ook de Japanse TF spoelen, de Chinese feeders en de Indiase cryostaat. Er worden ook vraagtekens gezet bij de Koreaanse vacuüm vat secties.

ITER zal (zoals verwacht) starten met een volledig wolfraam divertor.

80% van het aantal tender acties de komende 7 jaar zullen gaan over bedragen kleiner dan 2 M€, dat geeft ook grote kansen voor de (in het algemeen) kleinere Nederlandse bedrijven.

 

Het eerste Remote Handling contract (voor de divertor) wordt begin 2014 toegekend. Erg spannend, ook omdat in de wandelgangen wordt genoemd dat het consortium met Dutch Space en HIT een goede kans maakt.

 

Het contract voor de high-heat flux test voor de first-wall panelen is gewonnen door FZJ.

De cryoplant wordt geleverd door AirLiquide, ook van Belang voor het Nederlandse Demaco omdat ze goede contacten hebben om als onderaannemer een belangrijke rol te gaan spelen. Ook staat de "warm generation lines" tenderactie er aan te komen. De tenderactie "Provision of metrology services" is bijna afgerond. Helaas hebben Nederlandse bedrijven, ondanks mijn aandringen, hier niet aan meegedaan. Ook staat er een ITER-IO actie op dit terrein aan te komen.

 

Het hoogspanningssysteem voor de ITER gyrotrons (voor alle gyrotrons,  niet alleen de Europese, 12 M€) is gewonnen door het Zwitserse Ampegon, met het Spaanse Jema en het Italiaanse OCEM als tweede en derde. Ondanks vele gesprekken die ik had met Nederlandse bedrijven, met hun mogelijke consortia partners en met de F4E ingenieurs, waaronder projectleider Tullio Bonicelli hadden ze toch besloten om niet aan te bieden.

 

In de komende maanden komen er ook een aantal tenderacties uit die ook voor de Nederlandse wetenschappelijke wereld van belang zouden kunnen zijn:

  • Physics and engineering modeling for plasma control and scenarios
  • Additional heating systems analysis
  • Disruption modeling and simulation
  • Plasma control scenarios (engineering support)
  • Antennas engineering support & analysis
  • Scenario & plasma performance analysis